Gốm sứ là một biểu tượng của lịch sử văn hóa Trung Quốc, thu hút sự yêu thích của hàng ngàn người từ xưa đến nay bởi tính nghệ thuật và giá trị thẩm mỹ cao. Sự phong phú, đa dạng về thể loại cũng là một yết tố tạo nên sức hấp dẫn tuyệt vời đó...

   Gốm sứ là một biểu tượng của lịch sử văn hóa Trung Quốc, thu hút sự yêu thích của hàng ngàn người từ xưa đến nay bởi tính nghệ thuật và giá trị thẩm mỹ cao. Sự phong phú, đa dạng về thể loại cũng là một yết tố tạo nên sức hấp dẫn tuyệt vời đó.

   Gốm sứ có rất nhiều loại:

1. Gốm Mao:
    Từ 1958 đến 1974, lò gốm Lễ Lăng chuyên làm những vật dụng hàng ngày bằng gốm cho chủ tịch Mao Trạch Đông, bao gồm: chén ăn cơm, tách trà, văn phòng phẩm, gạt tàn thuốc… Do nhiều nguyên nhân, số lượng gốm Chủ Tịch Mao sử dụng qua rất ít được biết đến, điều này là một trở ngại cho các nhà nghiên cứu và sưu tập gốm sứ của Chủ Tích Mao. Đến năm 1997, trong buổi bán đấu giá Gia Đức, những vật dụng bằng gốm sứ của Chủ Tịch Mao lần đầu tiên được công bố. Lúc đó, chiếc chén “hồng nguyệt quý hoa” được mang ra đấu giá, tuy lớp men bên ngoài có vài vết nứt nhưng vẫn được bán với giá 8,8 vạn. Cùng với sự săn lùng của những nhà sưu tập, nhiều đồ dùng gốm sứ của Mao Trạch Đông được phát hiện như: chén “tứ quý hoa hủy văn”, bộ đồ ăn với hoa văn hình hoa mai, tách trà thắng lợi…

                               
                                           Chén gốm “xuân hạ thu đông tứ quý hoa”

    Màu sắc chén thật xinh tươi, màu đỏ của cánh hoa và màu trắng của gốm kết hợp đạt hiệu quả tuyệt đối.
                              
                                                          Bộ gốm Mao gồm 12 chiếc

      Như tác phẩm trên, bộ gốm này vẫn tiếp tục vận dụng và phát huy tối đa hiệu quả nghệ thuật của cánh hoa, đây có thể là phong cách của gốm Mao. Cả 2 tác phẩm đều được sản xuất từ lò gốm Lễ Lăng.

2.     Gốm xương:

                              
                                                  Bộ tách bằng gốm xương dạng Âu
                             
                              
                                       Bộ tách bằng gốm xương của Trung Quốc
Đặc điểm gốm xương:

-   Đẹp, chất liệu gốm mịn nhẵn, màu sắc sáng bóng, hoa văn đa dạng.
-    Là loại gốm cao cấp, sản xuất tại Anh, là gốm chuyên dùng trong Hoàng gia và quý tộc Anh. Trước đây, gốm xương là loại gốm duy nhất được thế giới công nhận là hàng cao cấp, vừa có giá trị nghệ thuật và giá trị sử dụng, là tượng trưng cho quyền lực và địa vị, còn được gọi là vua của gốm sứ.
-    Công nghệ chế biến phức tạp, qua 2 lần nung. Chỉ một số nước : Anh, Trung Quốc, Nhật, Đức, Thái Lan, Nga sản xuất loại gốm này.

3.     Gốm đỏ:
   
Với kĩ thuật chế tạo tinh xảo, trước sự ra đời của 4 phát minh lớn ở Trung Quốc, gốm đỏ đã xuất hiện và nổi tiếng khắp thế giới. Màu đỏ là màu sắc yêu thích của Trung Quốc,cũng là màu được xem trọng ở các nước trên thế giới. Gốm đỏ mang ý nghĩa cát tường, cao quý, là vật phẩm được giới hoàng tộc yêu thích từ trước đến nay. Mỗi tác phẩm gốm sứ đều được những nhà thiết kế lựa chọn nguyên liệu, kết hợp sự sáng tạo bản thân để tạo nên một tác phẩm nghệ thuật tinh tế, vì vậy, gốm đỏ có giá trị cao về thưởng thức và nghệ thuật.
                     
                                

                                

    Cả hai tác phẩm đều là sản phẩm của lò gốm Lễ Lăng. Tác phẩm trên là sự kết hợp giữa hoa và bướm, tạo hiệu quả nghệ thuật cao. Tác phẩm dưới là sự kết hợp giữa hoa đen và nền đỏ của bình gốm, màu đen của hoa làm tôn lên màu đỏ chủ đạo, màu đỏ làm tác phẩm trở nên sáng lên. Cả 2 tác phẩm đều mang vẻ thanh cao, sang trọng, là sự kết hợp tuyệt vời của nghệ thuật truyền thống Đông Phương và kỹ thuật khoa học hiện đại.

 4.     Gốm tử sa:

                               
                                                                           Bình Tĩnh Lan

                               
                                                                    Tách Diên Cát

    Cả 2 tác phẩm đều có tạo hình độc đáo, lạ mắt,chỉ lấy một màu làm chủ đạo, là sự lựa chọn tuyệt đối của những người yêu thích trà đạo.

Đặc điểm của gốm tử sa:

-     Có khả năng giữ mùi vị của trà
-      Vì bình được làm từ chất liệu cát nên có khả năng hút chất trà cao, sử dụng trong thời gian dài sẽ tích lại một lớp cáu trà, khi đổ nước sôi vào vẫn ngửi được mùi trà.
-      Tiện dụng, lâu ngày không dùng đến, mùi vị bị biến đổi, chỉ cần dùng nước sôi tráng bình từ 2 đến 3 lần, rồi rửa lại bằng nước sạch, tiếp tục pha trà, mùi vị trà sẽ trở lại như cũ.
-      Khả năng thích ứng với nóng, lạnh cao, không dễ vỡ; chất liệu cát truyền nhiệt chậm nên không gây phỏng tay khi cầm.

5.     Gốm đen:

                                

    Trên bình gốm là hình một đứa trẻ đang kéo một vật, cách kết hợp với hình ảnh con người của gốm đen luôn đạt hiệu quả nghệ thuật cao.

                                
        Cái vạc làm bằng gốm đen, cũng như gốm đen, vạc cũng có lịch sử lâu đời, trên thân vạc có khắc những chữ cổ, mang ý nghĩa lịch sử

    Gốm đen Nhật Chiếu là một nghệ thuật truyền thống của Trung Quốc, toàn bộ tác phẩm là một màu đen, sáng bóng, mang giá trị thẩm mỹ đặc biệt, mang nét đẹp cổ xưa, thuần phát; phù hợp với xu thế quay về với cổ xưa trong nghệ thuật, trở thành một tác phẩm nghệ thuật tinh tế để thưởng thức và sưu tập. Nhật Chiếu là khu vực mà thời kì văn hóa Đại Vấn Khẩu và văn hóa Long Sơn để lại nhiều di tích, 2 thành phố này cùng với Đan Thổ được giới sử học gọi là “thánh địa văn hóa gần biển lớn nhất châu Á từ bốn, năm ngàn năm trước”, từng là nơi thu hút giới khảo cổ các nước. Các loại gốm đen Nhật Chiếu được khai quật là loại gốm sứ điển hình, nổi tiếng của nền văn hóa Long Sơn, được giới sử học gọi là “báu vật của nền văn hóa nguyên thủy”, “linh hồn của nghệ thuật hoa hạ”.

6.     Gốm màu:

    Gốm màu xuất hiện vào khoảng 10000 năm trước, vào thời kì đồ đá mới, gốm màu ở Trung Quốc được phát hiện khá trễ, chỉ khoảng 85 năm gần đây, nhưng nó đã tồn tại trong lịch sử khoảng 8000 năm trước. Gốm màu được pân bố rộng khắp, phát triển kéo dài trong 5000 năm, vượt qua nền văn hóa Ngưỡng Thiều, văn Hóa Đại Vấn Khẩu, Tề Gia…  đạt thành tựu cao nhất về nghệ thuật trong lịch sử gốm sứ thế giới.

                               

    Một bình gốm màu, về hình dạng bên ngoài không khác gì nhiều với những bình gốm bình thường khác, tuy nhiên, điều đặc biệt là hình ảnh 2 chú mèo đang bắt 2 con chuột , đưa đời sống sinh hoạt của động vật vào nghệ thuật, mang hơi thở của cuộc sống.
 
                               
 
    So với trên, tác phẩm này có màu sắc phong phú hơn, người xem như đang được sống trong một khu rừng rậm như nhà của mình, tạo nên sức hút cho tác phẩm.

7.  Gốm hoa văn:
    Khi phôi gốm đã làm xong, nhân lúc gốm chưa khô, người ta in hoa văn vào vị trí định vị sẵn rồi đem đi nung. Dựa vào nhiệt độ lúc nung mà người ta còn phân ra thành 2 loại là gốm hoa văn cứng và gốm hoa văn mềm. Trong thành phần gốm mềm có nhiều chất đất và cát, thường có màu đỏ nâu, trắng xám hoặc xám, thịnh hành vào khoảng cuối thời kì đồ đá mới đến trước đời Thương. Loại gốm cứng do được nung ở nhiệt độ cao, thường có màu xám, phát triển từ sau đời Thương. Những tác phẩm gốm hoa văn thường là những vật dụng sinh hoạt hàng ngày, chủ yếu có: vò, hũ, lọ, hộp, ống, tách, chậu, đĩa, âu (dụng cụ đựng thức ăn thời xưa)… Gốm hoa văn được lưu hành ở Chiết Giang, Giang Tô, Thượng Hải, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Đài Loan, Giang Tây, An Huy… phát triển thịnh vượng vào đời Thương, Tây Chu, Xuân Thu, thời kì chiến quốc, đến đời Hán, gốm hoa văn bắt đầu phát triển chậm, rồi suy tàn và biến mất.

                              

Nguồn : Nguyên Sa lược dịch Nguồn: ciqi.cn